เพื่อให้การฟื้นตัวเป็นไปอย่างราบรื่นและลดความเสี่ยงจากภาวะแทรกซ้อนหลังผ่าตัด การดูแลตัวเองอย่างถูกวิธีที่บ้านจึงเป็นสิ่งสำคัญไม่น้อยไปกว่าการรักษาที่โรงพยาบาล คู่มือนี้จะช่วยให้คุณทราบว่าจำเป็นต้องพักฟื้นหลังผ่าตัดกี่วันและมีวิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นอย่างไร

ขั้นตอนการดูแลแผลผ่าตัดที่ถูกต้อง

เพื่อให้แผลสมานตัวได้ดีและลดโอกาสการติดเชื้อ การดูแลแผลผ่าตัดอย่างถูกวิธีจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างยิ่ง รวมถึงการจัดการกับอาการบวมรอบแผลอย่างเหมาะสม เช่น การทำความสะอาดแผล การเช็ดแผล หรือการประคบร้อนลดบวมในช่วงเวลาที่ถูกต้องก็เป็นส่วนหนึ่งของการดูแลที่ช่วยให้การฟื้นตัวราบรื่น

• ล้างมือให้สะอาด ล้างมือทุกครั้งด้วยสบู่หรือเจลแอลกอฮอล์ ก่อนและหลังสัมผัสแผลเพื่อป้องกันเชื้อโรค
• ทำความสะอาดแผล ใช้ชุดทำแผลที่สะอาดและทำความสะอาดรอบแผลเบา ๆ ตามคำแนะนำของแพทย์
• เช็ดแผลให้แห้ง ใช้ผ้าก๊อซที่สะอาดซับเบา ๆ ให้แผลแห้งสนิทก่อนปิดแผลใหม่
• ปิดแผล ปิดแผลด้วยผ้าก๊อซหรือพลาสเตอร์ที่สะอาดเพื่อป้องกันสิ่งสกปรกและเชื้อโรค

อย่างไรก็ตาม วิธีการดูแลตัวเองหลังผ่าตัดนั้นอาจมีความแตกต่างกันไปในแต่ละบริการ จึงควรยึดเอาคำแนะนำในการปฏิบัติตัวหลังผ่าตัดจากแพทย์ผู้ชำนาญการเป็นหลัก

อาหารที่ควรเน้นหลังผ่าตัดกินอะไรได้บ้าง?

เพื่อให้ร่างกายฟื้นตัวและแผลสมานตัวได้ดี การเลือกอาหารที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งที่ไม่ควรมองข้าม โดยควรเน้นอาหารที่ให้คุณค่าทางโภชนาการ จึงจำเป็นต้องทราบเบื้องต้นว่าอาหารหลัก 5 หมู่มีอะไรบ้าง ร่วมกับการเลือกอาหารที่ช่วยลดบวมกินควบคู่กันไปด้วย ดังนี้

• เน้นโปรตีนเพื่อช่วยสมานแผล ควรรับประทานอาหารที่มีโปรตีนสูง เช่น เนื้อปลา ไข่ เต้าหู้ และนม เพื่อช่วยสร้างและซ่อมแซมเนื้อเยื่อที่เสียหายจากการผ่าตัด
• เลือกไขมันดีเพื่อลดการอักเสบ รับประทานอาหารที่มีไขมันดีอย่างโอเมก้า 3 เช่น ปลาทะเลน้ำลึก ถั่วเปลือกแข็ง และอะโวคาโด ซึ่งมีคุณสมบัติช่วยลดการอักเสบและช่วยให้แผลฟื้นตัวได้ดีขึ้น
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ การดื่มน้ำสะอาดอย่างน้อยวันละ 8-10 แก้ว ช่วยให้ระบบไหลเวียนโลหิตทำงานได้ดีขึ้น ลดอาการบวม และช่วยให้ร่างกายขับของเสียได้ดี
• ทานผักและผลไม้ที่มีวิตามินซีสูง วิตามินซีมีความสำคัญต่อการสร้างคอลลาเจนซึ่งเป็นส่วนประกอบสำคัญของผิวหนังและเนื้อเยื่อต่าง ๆ เช่น ส้ม ฝรั่ง มะเขือเทศ และผักใบเขียว
• งดอาหารรสจัดและของหมักดอง ควรหลีกเลี่ยงอาหารรสจัดและของหมักดอง ซึ่งเป็นของแสลงหลังผ่าตัด เนื่องจากอาจทำให้ร่างกายเกิดอาการบวมน้ำและส่งผลกระทบต่อกระบวนการฟื้นตัว

อาหารที่ควรเลี่ยงหลังผ่าตัดห้ามกินอะไรบ้าง?

การเลือกรับประทานอาหารที่ไม่เหมาะสม อาจส่งผลเสียต่อกระบวนการสมานแผลและทำให้การฟื้นตัวช้าลง ดังนั้น เพื่อให้ร่างกายกลับมาเป็นปกติได้อย่างราบรื่น จึงควรหลีกเลี่ยงอาหารหลังผ่าตัดบางชนิด ดังนี้

• ของทอดและของมัน การกินของทอดและอาหารที่มีไขมันสูงจะทำให้ร่างกายเกิดการอักเสบได้ง่าย ย่อยยาก และอาจส่งผลต่อการไหลเวียนของเลือด ทำให้แผลหายช้าลง
• อาหารรสเค็มจัด อาหารที่มีโซเดียมสูงจะทำให้ร่างกายเกิดอาการบวมน้ำ ซึ่งอาจไปเพิ่มอาการบวมบริเวณแผลผ่าตัดให้หายช้าลงได้
• อาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูง ควรหลีกเลี่ยงอาหารที่มีคอเลสเตอรอลสูงและอาหารแปรรูปต่าง ๆ เพราะอาจทำให้เกิดการอักเสบและเป็นภาระต่อระบบเผาผลาญของร่างกาย
• อาหารหมักดองและอาหารไม่สุก อาหารประเภทนี้อาจมีเชื้อโรคปะปนอยู่ ซึ่งเสี่ยงต่อการติดเชื้อและส่งผลเสียต่อระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายในช่วงที่กำลังพักฟื้น